Pius X

Z E-ncyklopedia, Historia Kościoła na Śląsku
Skocz do: nawigacja, szukaj

Św. Pius X (1835-1914), papież

Pius X.jpg
pomnik Piusa X, kościół w Wenecji

Pius X (Giuseppe Melchiore Sarto) urodził się 2 czerwca 1835 w Riese k. Treviso w ubogiej, wielodzietnej rodzinie listonosza Giovanniego Battisty i szwaczki (krawcowej) Margherity Sanson. Wśród świadectw o pochodzeniu ojca przyszłego papieża Piusa X, spotyka się te przemawiające za jego górnośląskim rodowodem. Początkowo uczył się u miejscowego proboszcza. Następnie (1846-1850) uczęszczał do szkoły w Castelfranco - miejscowości oddalonej 7 km od Riese. Tam też uzyskał najwyższy wyniki spośród 43 uczniów zdających w 1850 roku egzaminy końcowe. 6 kwietnia 1847 przystąpił do Pierwszej Komunii Świętej. Proboszcz parafii w Riese, by umożliwić Giuseppe Sarto przyjęcie do seminarium duchownego, zwrócił się do kard. Jakuba Monico o przyznanie stypendium pokrywającego koszty utrzymania. 19 września 1850 rozpoczął naukę w seminarium w Padwie, gdzie poświęcił się szczególnie patrologii oraz muzyce kościelnej.

18 września 1858 przyjął święcenia kapłańskie w Castelfranco. Następnie (13 XI 1858) został skierowany do pracy duszpasterskiej w Tombolo (12 km na zachód od Castelfranco). 21 maja 1867 został zatwierdzony proboszczem w Salvano (Salzano). Tam dał się poznać jako dobry gospodarz (odnowienie kościoła, założenie szkoły wieczorowej, chóru parafialnego), opiekun ubogich, światły kaznodzieja. Mianowany kanonikiem katedry w Treviso (1875), kanclerzem tamtejszej kurii i ojcem duchownym w seminarium diecezji Treviso. 16 września 1884 wyznaczono Go na bpa Mantui. Święcenia biskupie przyjął dwa miesiące później w rzymskim kościele św. Apolinarego. W programie duszpasterskim zwracał uwagę na formację kandydatów do kapłaństwa, sprzeciwił się udziałowi księży w życiu politycznym. Co dwa lata przeprowadzał wizytacje kanoniczne parafii. 15 czerwca 1893 mianowany kardynałem Wenecji. 24 listopada 1894 rozpoczął pracę duszpasterską w diecezji. Nakazał wprowadzenie w seminarium diecezjalnym wykładów z historii Kościoła, nauczania społecznego papieży oraz przedmiotów biblijnych, kładł nacisk na nauczanie muzyki kościelnej. Zwracał uwagę na formację stałą miejscowego duchowieństwa, wizytował parafie.

Po śmierci Leona XIII (20 VII 1903) i sprzeciwie kard. Jana Maurycego Puzyny (w imieniu cesarza Austro-Węgier) wobec kandydatury kard. Mariano Rampolli, Giuseppe Melchiore Sarto został wybrany papieżem - 4 sierpnia 1903. Myślą przewodnią pontyfikatu uczynił słowa Wszystko odnowić w Chrystusie. Podobnie, jak poprzednicy uznał się za więźnia Watykanu. Sprzeciwił się poglądom modernistycznym (dekret Lamentabili z 3 VII 1907; motu proprio Praestantia z 18 XI 1907; motu proprio Sacrorum antistitum z 1 IX 1910), agnostycyzmowi (encyklika Pascendi z 8 IX 1907). 1 września 1910 nakazał składanie duchowieństwu „przysięgi antymodernistycznej”. Zezwolił na udzielanie Pierwszej Komunii Świętej dzieciom od 7 roku życia (8 VIII 1910). Za jego pontyfikatu opracowano nowe wydania śpiewów gregoriańskich oraz liturgii godzin. W 1909 roku założył Instytut biblijny w Rzymie (Biblicum). Był prekursorem Akcji Katolickiej. Za jego pontyfikatu rozpoczęto wydawanie dziennika urzędowego Stolicy Apostolskiej Acta Apostolicae Sedis (1909). W 1913 roku przebył zawał serca. 16 sierpnia 1914 zachorował na ostre zapalenie oskrzeli. Zmarł w nocy z 20/21 sierpnia 1914 w Rzymie. Pochowany w Bazylice Świętego Piotra. Beatyfikowany 3 czerwca 1951, a następnie 29 czerwca 1954 kanonizowany przez Piusa XII. Jest patronem Bractwa Kapłańskiego (Bractwo Świętego Piusa X).

  • Wspomnienie liturgiczne przypada 21 sierpnia.

Kościoły w archidiecezji katowickiej pw. św. Piusa X

Dokumenty Piusa X

Bibliografia

[Bénédictins de Paris], Vies des Saints et des bienheureux, Paris 1959, t. 13, s. 208-227; W. Hünermann, Ignis Ardens. Opowieść o Piusie X, Poznań 1996; Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga t. 12, Kraków 1937. Foto: J. Chrząszcz, Kirchengeschichte Schlesiens, Breslau 1908; R. Bazin, Papież Pius X, Kraków 1935.